Izolacja przeciwwilgociowa fundamentów i izolacja przeciwwodna

Izolacja przeciwwilgociowa fundamentów chroni konstrukcję przed wilgocią gruntową i kapilarną wtedy, gdy przegroda nie jest narażona na działanie wody pod ciśnieniem. Jeżeli natomiast fundament, ściana piwnicy lub płyta fundamentowa mogą znaleźć się w kontakcie z wodą wywierającą parcie hydrostatyczne – stale albo okresowo – należy przewidzieć izolację przeciwwodną.[3]

Przy doborze rozwiązania liczy się nie tylko aktualny poziom wody gruntowej, ale także jego możliwe wahania, rodzaj gruntu, możliwość gromadzenia się wody po opadach oraz konstrukcja budynku. Poniżej wyjaśniamy, czym różni się izolacja przeciwwilgociowa od przeciwwodnej i kiedy stosować poszczególne rozwiązania.

1. Podstawowy podział hydroizolacji fundamentów

Hydroizolacje części podziemnych budynku można podzielić przede wszystkim według rodzaju oddziaływania wody:

• izolacja przeciwwilgociowa – ogranicza przenikanie wilgoci z gruntu i podciąganie kapilarne w warunkach bez parcia hydrostatycznego,

• izolacja przeciwwodna – jest przeznaczona również do ochrony konstrukcji przed wodą ciekłą mogącą wywierać ciśnienie.

Nie są to po prostu „lżejsza” i „cięższa” wersja tego samego rozwiązania. O wymaganym zabezpieczeniu decydują warunki gruntowo-wodne i sposób pracy konstrukcji.

W izolacji przeciwwodnej szczególnego znaczenia nabierają miejsca potencjalnych przecieków: przerwy robocze, połączenia ściany z płytą, dylatacje, rysy oraz przejścia instalacyjne.

Rys. Uproszczony schemat różnic między izolacją przeciwwilgociową a przeciwwodną

2. Izolacja przeciwwilgociowa fundamentów – kiedy wystarczy?

Izolacja przeciwwilgociowa fundamentów jest właściwym rozwiązaniem tam, gdzie konstrukcja wymaga ochrony przed wilgocią gruntową lub kapilarną, ale nie jest przewidywane oddziaływanie wody pod ciśnieniem.

Nie powinno się jednak podejmować decyzji wyłącznie na podstawie poziomu wody widocznego podczas wykonywania wykopu. Istotna jest również możliwość okresowego spiętrzenia wody, szczególnie w gruntach o małej przepuszczalności.

Izolacja pozioma fundamentów

Jej zadaniem jest ograniczenie kapilarnego transportu wilgoci w górę konstrukcji. W nowym budynku wykonuje się ciągłą barierę przewidzianą w projekcie.

W starszych obiektach, gdzie pierwotnej izolacji poziomej nie ma albo utraciła skuteczność, jedną z metod odtworzenia bariery jest iniekcja.

W systemie Hydrostop do takich zastosowań przeznaczone są m.in. Hydrostop-Iniekcyjny nr 721 oraz Hydrostop-Płyn Iniekcyjny nr 742. Produkty te nie są jednak zamienne w każdym rodzaju muru – dobór zależy m.in. od materiału ściany i rodzaju zaprawy.[5][6]

Fot.  Pozioma izolacja przeciwwilgociowa fundamentów z cegły wykonywana w formie iniekcji bezciśnieniowej

Izolacja pionowa fundamentów

Izolacja pionowa ogranicza przenikanie wilgoci przez powierzchnię ściany znajdującą się w kontakcie z gruntem. Powinna tworzyć ciągły układ połączony z pozostałymi elementami hydroizolacji.

Na monolitycznych powierzchniach betonowych można stosować m.in. mineralne materiały penetrująco-krystalizujące. Przykładem jest Hydrostop-Mieszanka Profesjonalna nr 209, która zgodnie z dokumentacją producenta może być stosowana do uszczelniania konstrukcji betonowych.[7]

Impregnatu hydrofobowego nie należy natomiast automatycznie utożsamiać z kompletną hydroizolacją fundamentu. Hydrofobizacja powierzchni i zabezpieczenie konstrukcji przed wodą pod ciśnieniem pełnią inne funkcje.

Izolacja fundamentów w budynku z piwnicą

W nowych budynkach wykonanie płyty i ścian piwnicy jako konstrukcji żelbetowej ułatwia stworzenie ciągłego układu uszczelnienia. Nie oznacza jednak, że sam beton rozwiązuje problem hydroizolacji. Szczególnej uwagi wymagają styki, przerwy robocze, rysy, dylatacje i przepusty.

W istniejącym budynku najpierw należy ustalić źródło zawilgocenia. Iniekcja pozioma jest rozwiązaniem przeznaczonym przede wszystkim do ograniczenia podciągania kapilarnego i nie powinna być traktowana jako uniwersalny sposób naprawy każdego przecieku piwnicy.

Trzeba także odróżnić wodę przechodzącą przez przegrodę od kondensacji pary wodnej na chłodnej ścianie.

 

3. Izolacja przeciwwodna fundamentów – ochrona przed wodą pod ciśnieniem

Izolację przeciwwodną stosuje się wtedy, gdy części podziemne budynku mogą znajdować się w kontakcie z wodą wywierającą ciśnienie hydrostatyczne. Dotyczy to wysokiego poziomu wód gruntowych, ale również okresowego gromadzenia się wody po intensywnych opadach.[3][4]

Nie należy więc stosować prostego schematu „glina – izolacja przeciwwodna, piasek – przeciwwilgociowa”. Rodzaj gruntu jest jednym z elementów oceny, a nie jedynym kryterium.

Kiedy izolacja przeciwwilgociowa może być niewystarczająca?

Izolację przeciwwodną należy rozważyć szczególnie wtedy, gdy:

• przewidywany poziom wody może znaleźć się powyżej części konstrukcji podziemnej,

• możliwe jest okresowe spiętrzenie wody przy budynku,

• występują głębokie kondygnacje podziemne,

• nie można zagwarantować skutecznego odpływu wody,

• przecieki występują już w istniejącej konstrukcji.

Izolacja przeciwwodna nie jest z definicji rozwiązaniem „lepszym” ani „tańszym”. Jest przeznaczona do innego rodzaju obciążenia.

Krystalizacja a szczelność betonu

Badania nad dodatkami krystalicznymi wskazują, że mogą one ograniczać penetrację wody w materiałach cementowych i wspomagać uszczelnianie części drobnych rys.[1][2] Efekt zależy jednak od rodzaju materiału, składu betonu, warunków dojrzewania, dostępu wody i szerokości rysy.

Nie oznacza to automatycznie zwiększenia nośności konstrukcji.

Jednym z dostępnych opracowań naukowych jest badanie dotyczące wpływu dodatków krystalicznych na przepuszczalność oraz samouszczelnianie betonu.[1]

Izolacja płyty fundamentowej

W nowej konstrukcji żelbetowej hydroizolację można projektować tak, aby uszczelnienie współpracowało bezpośrednio z betonem.

Hydrostop-Mieszanka nr 203 jest przeznaczona m.in. do wykonywania posypki pod płytą fundamentową przed betonowaniem.[8]

 

Fot. Wykonywanie ciężkiej izolacji przeciwwodnej poprzez posypkę Hydrostop-Mieszanka nr 203 przed wylaniem płyty fundamentowej. 

Na powierzchniach betonowych stosować można natomiast Hydrostop-Mieszankę Profesjonalną nr 209.[7]

Istotne są również połączenia poszczególnych elementów. Do wykonywania m.in. klinów, wypełnień i uszczelnień miejscowych przeznaczona jest Hydrostop-Zaprawa Wodoszczelna nr 401.

Czy drenaż zastępuje hydroizolację?

Nie. Drenaż może ograniczać ilość wody gromadzącej się przy konstrukcji i zmniejszać obciążenie hydrostatyczne, ale jego działanie zależy od prawidłowego projektu, możliwości odpływu oraz późniejszej drożności.[3]

Podobnie folia kubełkowa może pełnić funkcję ochronną, separacyjną lub drenarską, ale nie należy automatycznie traktować jej jako samodzielnej izolacji przeciwwodnej.

 

4. Wybór odpowiedniej metody izolacji fundamentów

Warunki	Kierunek rozwiązania	Najważniejsze elementy
Wilgoć gruntowa bez parcia wody	Izolacja przeciwwilgociowa	ciągłość izolacji poziomej i pionowej
Okresowy lub stały napór wody	Izolacja przeciwwodna	styki, rysy, dylatacje i przepusty
Stary mur z podciąganiem kapilarnym	Odtworzenie izolacji poziomej	rodzaj muru i zaprawy
Nowa konstrukcja żelbetowa	System współpracujący z betonem	płyta, ściany i detale
Woda gromadząca się przy budynku	Hydroizolacja i ewentualne odwodnienie	możliwość skutecznego odpływu

W praktyce o szczelności konstrukcji bardzo często decydują nie duże powierzchnie płyt i ścian, ale właśnie szczegóły: przerwy robocze, narożniki, przepusty rurowe, otwory po ściągach, dylatacje i rysy.

 

5. Najczęstsze błędy przy izolacji fundamentów

Dobór izolacji tylko do aktualnego poziomu wody

Poziom wód gruntowych może zmieniać się sezonowo, a dodatkowym źródłem obciążenia mogą być intensywne opady lub ograniczony odpływ wody.

Traktowanie folii kubełkowej jako hydroizolacji

Sama obecność folii kubełkowej przy ścianie nie oznacza jeszcze wykonania skutecznej izolacji przeciwwodnej.

Pomijanie styku ściany z płytą

To jedno z miejsc szczególnie podatnych na przecieki. Rozwiązanie styku powinno być elementem całego systemu hydroizolacji.

Stosowanie iniekcji na każdy problem zawilgocenia

Iniekcja jest przydatna przy podciąganiu kapilarnym, ale zawilgocenie może wynikać również z przecieku bocznego, nieszczelności styku, wody pod posadzką albo kondensacji.

Zakładanie, że drenaż zastąpi izolację

Drenaż ogranicza ilość wody przy konstrukcji, ale nie jest uniwersalnym zamiennikiem hydroizolacji.

 

6. FAQ – izolacja przeciwwilgociowa fundamentów

Czym różni się izolacja przeciwwilgociowa fundamentów od przeciwwodnej?

Izolacja przeciwwilgociowa chroni przed wilgocią w warunkach bez parcia hydrostatycznego. Izolacja przeciwwodna jest projektowana również na kontakt z wodą wywierającą ciśnienie.

Czy izolacja przeciwwilgociowa fundamentów wystarczy na gruncie gliniastym?

Nie da się tego określić wyłącznie na podstawie rodzaju gruntu. Trzeba uwzględnić poziom wód, możliwość ich okresowego spiętrzenia, ukształtowanie terenu i sposób odprowadzania wody.

Czy folia kubełkowa jest izolacją przeciwwodną?

Nie powinna być automatycznie traktowana jako podstawowa bariera przeciwwodna. Jej funkcja zależy od całego rozwiązania konstrukcyjnego.

Czy hydroizolację można wykonać od wewnątrz?

W niektórych istniejących konstrukcjach betonowych jest to możliwe. Technologia musi jednak uwzględniać kierunek naporu wody, stan konstrukcji, rysy, przerwy robocze i inne potencjalne drogi przecieku.

Jak wykonać izolację przeciwwilgociową w starym murze?

Jeżeli przyczyną jest podciąganie kapilarne, jedną z możliwości jest odtworzenie poziomej bariery metodą iniekcji. Dobór materiału i sposobu wykonania zależy od konstrukcji muru.

 

7. Podsumowanie

Izolacja przeciwwilgociowa fundamentów jest odpowiednia tam, gdzie konstrukcja wymaga ochrony przed wilgocią, ale nie występuje parcie hydrostatyczne. Jeżeli istnieje możliwość okresowego lub stałego kontaktu z wodą pod ciśnieniem, należy projektować izolację przeciwwodną.

Najważniejsze jest prawidłowe rozpoznanie warunków gruntowo-wodnych i stworzenie ciągłego systemu. Szczególnej uwagi wymagają styki, przerwy robocze, dylatacje, rysy oraz przejścia instalacyjne.

Technologie krystaliczne mogą ograniczać penetrację wody w betonie i w odpowiednich warunkach wspomagać uszczelnianie drobnych rys.[1][2] Ich skuteczność – podobnie jak innych technologii hydroizolacyjnych – zależy jednak od właściwego projektu, przygotowania podłoża i wykonania.

Jeżeli nie masz pewności, jaki wariant zastosować, warto dobrać rozwiązanie do konkretnej konstrukcji i warunków gruntowo-wodnych, zamiast kierować się wyłącznie nazwą materiału.

Bibliografia

[1] Gojević A., Ducman V., Netinger Grubeša I., Baričević A., Banjad Pečur I., „The Effect of Crystalline Waterproofing Admixtures on the Self-Healing and Permeability of Concrete”, Materials, 2021, 14(8), 1860.

[2] de Souza Oliveira A., Gomes O.F.M., Ferrara L., Fairbairn E.M.R., Toledo Filho R.D., „An overview of a twofold effect of crystalline admixtures in cement-based materials: from permeability-reducers to self-healing stimulators”, Journal of Building Engineering, 2021, 41, 102400.

[3] NHBC, Technical Guidance 5.4/01. Waterproofing of basements and other below ground structures, Third Issue, 2024.

[4] British Standards Institution, BS 8102:2022 Protection of below ground structures against water ingress – Code of practice, 2022.

[5] Hydrostop, dokumentacja produktu Hydrostop-Iniekcyjny nr 721.

[6] Hydrostop, dokumentacja produktu Hydrostop-Płyn Iniekcyjny nr 742.

[7] Hydrostop, dokumentacja produktu Hydrostop-Mieszanka Profesjonalna nr 209.

[8] Hydrostop, dokumentacja produktu Hydrostop-Mieszanka nr 203.